Abolicja
doraźne uchylenie karalności czynu zabronionego pod groźbą kary...
Agent ubezpieczeniowy
Osoba fizyczna, prawna lub podmiot gospodarczy niemający osobowości prawnej, która przez zakład ubezpieczeń została upoważniona ...
Akcja
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej. Akcja inkorporuje uprawnienia akcjonariusza w stosun...
Akcja imienna
akcja, która może być zbywana tylko za pisemnym oświadczeniem właściciela (oraz często za zgodą zarządu spółki). Zarząd spółki z...
Akcja na okaziciela
akcja nie zawierająca danych osobowych akcjonariusza, której zbywalność nie może zostać ograniczona, a sprzedaż nie wymaga zacho...
Akcja uprzywilejowana
akcja dająca dodatkowe przywileje takiej jak:...
Akcjonariusz
współwłaściciel spółki akcyjnej, posiadacz akcji spółki....
Akcyza
Podatek pośredni nakładanym na niektóre wyroby konsumpcyjne...
Akredytywa
forma rozliczeń krajowych i zagranicznych za pośrednictwem banku stosowana jako instrument zabezpieczający interesy stron kontra...
Aktywa (assets)
ogół środków gospodarczych, którymi dysponuje w danym momencie przedsiębiorstwo....
Aktywa bieżące netto (ang. net current assets)
nadwyżka aktywów bieżących nad bieżącymi zobowiązaniami, nazywana często kapitałem pracującym (ang. working capital) lub kapitał...
AKTYWA FINANSOWE
do aktywów finansowych należą np. weksle, akcje i obligacje. Aktywa finansowe to papiery uprawniające ich posiadacza do otrzymyw...
Aktywa netto funduszu
wartość aktywów funduszu zmniejszona o zobowiązania funduszu. Co do wartości aktywa netto równe są kapitałowi własnemu jednostk...
All risks
Zapis oznaczający w umowach ubezpieczeniowych ubezpieczenie majątku od wszystkich ryzyk z wyjątkiem numerycznie wyłączonych, wym...
Alokacja
Od comiesięcznej wpłaty części naszych zarobków dokonywanej do funduszu emerytalnego przez ZUS pobierana jest prowizja przez ZUS...
Amortyzacja
czyli zmniejszenie lub utrata wartości środka trwałego na skutek jego zużycia w wyniku normalnego używania...
Aport
świadczenie na pokrycie kapitału zakładowego lub akcyjnego, wniesione do spółki kapitałowej w postaci niepieniężnej...
Arbitraż
łączona transakcja giełdowa kupna/sprzedaży towarów lub papierów wartościowych. Istotą arbitrażu jest zauważenie różnicy cen teg...
Asekurator
Inaczej ubezpieczyciel, zakład ubezpieczeń, towarzystwo ubezpieczeniowe....
Assets Managment
Inaczej zarządzanie aktywami...
Audyt
ocena organizacji, systemów, procesów czy produktów, która powinna być wykonywana przez kompetentne i obiektywne osoby, lub firm...
Auto-casco
Ubezpieczenie pojazdów mechanicznych od kradzieży, zniszczenia lub uszkodzenia....
Bank
wykonuje działalności polegającą na przyjmowaniu depozytów, udzielaniu kredytów, wydawaniu instrumentów pieniądza elektroniczneg...
Bank Centralny
prowadzi obsługę bankową budżetu państwa, prowadzi rachunki bankowe rządu i centralnych instytucji państwowych, państwowych fund...
Bank emisyjny
ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym w danym kraju, określa wielkość ich emisji ...
Bankomat
czyli automatyczny kasjer, jest automatem umieszczonym wewnątrz lub na zewnątrz pomieszczeń bankowych. Za jego pośrednictwem moż...
Bankowe rozliczenia pieniężne
Bankowe rozliczenia pieniężne są to operacje bankowe polegające na dokonywaniu zmian w stanie środków na rachunku bankowym na zl...
Barter
wymiana bezgotówkowa, czyli towar za towar....
Baza monetarna
suma gotówki i depozytów bankowych na rachunkach w banku centralnym....
Baza odsetkowa
suma dni używana do obliczania odsetek. Za bazę odsetkową przyjmuje się 365 lub 360 dni w roku. Jeżeli korzysta się z kapitału n...
Bessa
(inaczej rynek niedźwiedzia) termin oznaczający długotrwały spadek kursu papierów wartościowych lub cen towarów notowanych na gi...
BEZPIECZEŃSTWO SOCJALNE
gwarancje zaspokojenia potrzeb socjalnych jednostek i rodzin, zabezpieczające przed niedostatkiem lub obniżeniem poziomu życia;...
BEZROBOCIA STOPA NATURALNA
stopa bezrobocia występująca, gdy rynek pracy jest w równowadze; daje wiedzę, jaka część siły roboczej nie chce podjąć pracy za ...
Bezrobocie
Bezrobocie to zjawisko polegające na tym, że pewna część ludzi zdolnych do pracy, poszukujących pracy i akceptujących istniejący...
BEZROBOCIE KLASYCZNE
bezrobocie występujące, gdy płaca jest utrzymywana powyżej poziomu równowagi;...
BEZROBOCIE SEZONOWE
bezrobocie spowodowane okresową zmiennością warunków klimatycznych i cyklów produkcyjnych w niektórych rodzajach działalności go...
BEZROBOCIE STRUKTURALNE
bezrobocie wywołane niedostosowaniem struktury podaży rynku pracy do struktury popytu na pracę - na przykład ze względu na kwal...
BEZROBOCIE UTAJONE
ukryte; bezrobocie nie objęte statystyką; w gospodarce socjalistycznej występuje w postaci nadzatrudnienia; w krajach rozwinięty...
Biegły rewident
(inaczej audytor) osoba uprawniona do badania sprawozdań finansowych....
Bilans
zestawienie nakładów, wydatków lub kosztów z jednej strony i korzyści, przychodów, zysków itp. z drugiej strony...
BILANS KSIĘGOWY -
dwustronne zestawienie środków majątkowych podmiotu gospodarczego (aktywa) ze źródłami ich finansowania w określonym momencie; l...
BILANS OBROTÓW BIEŻĄCYCH
bilans handlowy, zestawienie wszystkich transakcji międzynarodowych danego kraju (poza przepływami kapitału oraz "błędami i opus...
BILANS PŁATNICZY
składa się z dwóch części: bilansu obrotów bieżących i bilansu obrotów kapitałowych. Bilans płatniczy to wszelkie płatności dane...
BIZNES
przedsięwzięcie handlowe lub produkcyjne; firma realizująca to przedsięwzięcie;...
Biznesplan
element planowania strategicznego. Wytycza cele, metody działania oraz pomaga dokonać właściwego wyboru spośród kilku wariantów ...
BLOKADA EKONOMICZNA
sankcje gospodarcze, embargo; środki podjęte przez państwo lub grupę państw w celu zachwiania gospodarki państwa blokowanego;...
Bon skarbowy
krótkoterminowy papier wartościowy emitowany przez Skarb Państwa, w którym zobowiązuje się on do jego wykupu w określonym termin...
Boom
określenie dotyczące nagłego wzrost koniunktury...
Broker ubezpieczeniowy
Niezależny pośrednik między osobą zamierzającą się ubezpieczyć a zakładem ubezpieczeniowym. Działa w imieniu i w interesie swoje...
BRUTTO
czyli bez potrąceń; np. masa brutto to masa towaru wraz z opakowaniem; w makroekonomii - wraz z amortyzacją, np. Produkt Krajowy...
Budżet państwa
plan finansowy polityki państw uwzględniającym planowane dochody i wydatki państwa na następny rok budżetowy....
Business interruption
Ubezpieczenie zapewniające zwrot utraconych na skutek ognia i innych zdarzeń losowych wymienionych w ogólnych warunkach ubezpiec...
Cena
dla nabywcy cenę stanowi łączna kwota zapłacona sprzedającemu za dany produkt lub usługę. Elementami tak rozumianej ceny są: ods...
Cena brutto
wartość towaru (usługi) wraz z naliczonym podatkiem VAT...
Cena detaliczna
cena oferowana nabywcy za towar w punkcie sprzedaży...
CENA DUMPINGOWA
stosowana w eksporcie w celu zdystansowania konkurentów i opanowania rynku; jest przejaw nieuczciwej konkurencji; cena nie pokry...
CENA HURTOWA
cena sprzedaży oferowana przez przedsiębiorstwa handlu hurtowego; obejmuje cenę zbytu powiększoną o marżę hurtową....
CENA MAKSYMALNA
ustalony przez państwo pułap ceny, powyżej którego nie mogą być zawierane transakcje;...
CENA MONOPOLOWA
zawiera zwykle zysk wyższy od przeciętnego; cena ustalana dla wyrobów, których produkcja jest opanowana przez monopol;...
Cena netto
wartość towaru (usługi) bez naliczonego podatku VAT...
CENA UMOWNA
występuje w gospodarce socjalistycznej; poziom ceny umownej ustalało się poprzez negocjacje między producentem a odbiorcą;...
Cesja (Assignment)
Cesja to przeniesienie praw własności, a także praw do roszczeń (cesja należności), na inny podmiot gospodarczy. Przenoszący pra...
Cesja (ubezpieczenia)
Zastrzeżenie w umowie ubezpieczeniowej stanowiące, że wypłata odszkodowania lub jego części dokonana zostanie nie ubezpieczonemu...
CIT
Inaczej podatek dochodowy od osób prawnych...
CŁO
opłata pobierana przez państwo od przywozu i wywozu towarów przez jego granice;...
CŁO PREFERENCYJNE
stosuje się je na zasadzie wzajemności; cło niższe od ogólnie stosowanego;...
CŁO PROTEKCYJNE
stosowane w celu ochrony produkcji krajowej przed zagraniczną konkurencją; rodzaj cła mającego charakter ochronny;...
CŁO RETORSYJNE
odwetowe; stanowi odwet wobec kraju, który podjął działania uznane za niekorzystną przez dane państwo; cło wyższe od ogólnie sto...
Controlling
proces planowania, koordynowania i kontroli przebiegu procesów ekonomicznych...
CYKL KONIUNKTURALNY
zjawisko cyklicznych zmian aktywności gospodarczej mierzonej poziomem produktu narodowej;...
CYKL PRODUKCYJNY
okres od rozpoczęcia procesu produkcyjnego do jego zakończenia; czas cyklu zależy m.in. od specyfiki produkcji, organizacji prac...
CZARNA GOSPODARKA
szara strefa, "podziemna" nie deklarowana do opodatkowania działalność gospodarcza; nie zawarta w oficjalnej statystyce i niemoż...
CZARNE PIENIĄDZE
brudne pieniądze, pieniądze pochodzące z tzw. drugiego obiegu gospodarczego - wszelkiej nie rejestrowanej działalności gospodarc...
Czek podróżny
przeznaczone dla osób podróżujących za granicą....
Czek bankierski
trasantem czeku jest bank, zaś trasatem jego bank korespondent, czeki takie dają remitentowi możliwość uzyskania natychmiastowej...
Czek gotówkowy
służący do podjęcia gotówki z rachunku bankowego trasanta przez remitenta;...
Czek rozrachunkowy
służy do dokonania przelewu pomiędzy rachunkami podmiotów gospodarczych. Wymaga w swej treści adnotacji "do rozrachunku";...
Czek zakreślony
ograniczające miejsce realizacji czeku oraz remitenta;...
Czeki (cheque)
Czek jest to pisemne polecenie wydane bankowi przez właściciela rachunku , aby wypłacił określoną kwotę pieniężną ze środków będ...
CZYNNIKI PRODUKCJI
zasoby konieczne do przeprowadzenia procesu produkcji;...
Deflacja
zjawisko odwrotne do inflacji. Deflacja objawia się obniżką ogólnego poziomu cen dóbr i usług, a także produkcji i zatrudnienia ...
DEKAPITALIZACJA
zjawisko zmniejszania się wartości środków trwałych w wyniku niepokrywania bieżącego ubytku ich wartości przez inwestycje;...
Denominacja
obniżenie (w ustalonej proporcji) nominalnej wartości wszystkich znaków pieniężnych. Konieczność jej zastosowania wynikać może z...
Deponent
Deponent jest to osoba składająca depozyt bankowy. Banki przyjmują depozyty pieniężne i depozyty rzeczowe....
Depozytariusz
Depozytariuszem nazywamy osobę fizyczną lub prawną przyjmującą depozyt rzeczowy lub pieniężny. W przypadku lokat terminowych dep...
Depozyty bankowe
Depozyt bankowy jest to kwota pieniężna ulokowana w banku na czas nieoznaczony "na żądanie" (a'vista) lub na czas oznaczony (lok...
Deprecjacja pieniądza
zjawisko obniżenia się siły nabywczej pieniądza. Przejawia się - na rynku rodzimym - zmniejszeniem ilości dóbr i usług, które mo...
Derywaty
walory (instrumenty finansowe) podobne do papierów wartościowych, których cena jest uzależniona od ceny wartości aktywów pierwot...
Dewaluacja pieniądza
przeprowadzona przez organy państwowe obniżka kursu waluty danego kraju w stosunku do kursów innych walut....
Dewizy
należności zagraniczne, które mogą być użyte jako środek płatniczy; tzw. pieniądz kredytowy pozwalający na dokonywanie rozliczeń...
Dochód
miara finansowa pożytków czerpanych z różnych źródeł...
DOCHÓD NARODOWY
uzyskany z działalności gospodarczej na terenie danego kraju w pewnym okresie, zwykle z 1 roku; miernikami dochodu narodowego są...
Doubezpieczenie
Dodatkowa umowa zawierana do istniejącej polisy ubezpieczeniowej, która zwiększa sumę ubezpieczenia mienia objętego ochroną ubez...
Dywidenda
dochód akcjonariusza lub udziałowca spółki z posiadanych przez niego akcji lub udziałów wyliczany na podstawie rocznego zysku sp...
Efektywna stopa procentowa (ang. effective interest rate)
stopa procentowa uwzględniająca całościowy faktyczny przychód z kapitału (przy odsetkach otrzymywanych) lub też całościowy koszt...
EKONOMIA
nauka badająca społeczny proces gospodarowania i podejmowania związanych z tym wyborów; kluczowe pytania stawiane przez jej prze...
Eksport
wywóz towarów lub usług za granicę...
EKSPORT
wywóz za granicę towarów, usług, myśli naukowo-technicznej czy kapitał;...
Emerytura
obecny system przewiduje możliwość wyboru jednej spośród czterech rodzajów emerytur: indywidualnej - wypłacanej do końca życia e...
EMERYTURA
dożywotnie świadczenie pieniężne przysługujące pracownikom po przepracowaniu określonej liczby lat i po osiągnięciu określonego ...
Emisja
wprowadzenie do obiegu papierów wartościowych....
Emitent
podmiot wystawiająca papiery wartościowe i ogłaszająca ich sprzedaż we własnym imieniu i na własny rachunek....
ETATYZM
polega na zakładaniu przedsiębiorstw państwowych, tworzeniu udziałów państwa w przedsiębiorstwach prywatnych oraz na regulowaniu...
Ewidencja
inaczej wykaz, spis...
Faktor (factor)
w transakcjach faktoringowych podmiot nabywający wierzytelności przysługujące faktorantowi oraz świadczący dodatkowe usługi w ra...
Faktoring
instrumentów finansowania handlu zagranicznego. Polega na wykupie wierzytelności od zleceniodawcy. Faktor nie wykupuje wierzytel...
Faktoring mieszany (mixed factoring)
występuje wówczas, gdy faktor kupuje wierzytelności faktoranta i oboje dzielą się ryzykiem. W umowie określa się w jakich przypa...
Faktoring niepełny, niewłaściwy (recourse factoring)
występuje wówczas, gdy faktor kupuje wierzytelności faktoranta z możliwością regresu w stosunku do niego w razie niewypłacalnośc...
Faktoring pełny (Non-recourse factoring)
występuje wówczas, gdy faktor w całości przejmuje od sprzedającego ryzyko niewypłacalności dłużnika. Finansuje klienta, udzielaj...
Faktura
szczegółowy dokument sprzedaży...
Filar
dział systemu emerytalnego; reforma wprowadziła trzy filary: I.- zreformowany ZUS, II. - prywatne fundusze, III. - indywidualne ...
FINANSE PUBLICZNE
procesy związane z gromadzeniem i rozdysponowywaniem publicznych zasobów pieniężnych; na finanse publiczne składają się: budżet...
FIRMA
nazwa, pod którą osoba fizyczna lub prawna prowadzi przedsiębiorstwo; jest dobrem niematerialnym, ale mającym wartość majątkową;...
FISKALIZM
nakładanie nowych obciążeń podatkowych; polityka skarbowa dążąca do osiągnięcia jak największych wpływów z podatków;...
Fiskus
Potocznie urząd skarbowy, skarb państwa...
Franczyza
system sprzedaży towarów, usług, który oparty jest na ścisłej i ciągłej współpracy pomiędzy prawnie i finansowo odrębnymi i niez...
Franszyza
Uzgodniona i zapisana w polisie kwota do wysokości której ubezpieczajacy (ubezpieczony) współuczestniczy w każdej szkodzie....
Fundusz ubezpieczeniowy
Kwota rezerw techniczno-ubezpieczeniowych na udziale własnym (netto), która umożliwia zakładowi ubezpieczeń wywiązanie się ze zo...
Fundusze akcji
Uważane są za najbardziej ryzykowne. Portfel inwestycyjny składa się w większości z akcji. Przynoszą ponadprzeciętne wyniki w cz...
Fundusze III filaru
Środki Funduszu lokowane są głównie w instrumenty finansowe rynku pieniężnego, charakteryzujące się wysokim stopniem bezpieczeńs...
Fundusze inwestycyjne otwarte (FIO)
Posiadają zmienną liczbę uczestników oraz zmienną liczbę jednostek uczestnictwa reprezentujących jednakowe prawa majątkowe; mogą...
Fundusze mieszane
Są odmianą funduszy zamkniętych; podstawową różnicą jest możliwość wykupienia certyfikatów na żądanie uczestnika...
Fundusze papierów dłużnych
Należą do rodziny funduszy bezpiecznych. Powierzone środki inwestuje się głównie w różnego rodzaju obligacje Skarbu Państwa o dł...
Fundusze prywatyzacji
Fundusze zajmujące się inwestycjami w papiery wartościowe związane z Programem Powszechnej Prywatyzacji (akcje NFI, akcje spółek...
Fundusze rynku pieniężnego
Fundusze takie inwestują najczęściej w bezpieczne krótkoterminowe papiery wartościowe jakimi są bony skarbowe, obligacje mające ...
Fundusze stabilnego wzrostu
W tych funduszach zarządzający dążą do zapewnienia regularności uzyskiwanych dochodów. Główne inwestycje to obligacje i bony ska...
Fundusze zamknięte
emitują certyfikaty depozytowe, które są przedmiotem obrotu giełdowego i nie podlegają odkupieniu przez fundusz. Polityka inwest...
Fundusze zrównoważone
Są kompromisem pomiędzy funduszami akcyjnymi i funduszami papierów wierzycielskich. Celem jest stabilne i długoterminowe zwiększ...
Futures (kontrakt terminowy)
instrument finansowy, będący rodzajem umowy, w której sprzedający zobowiązuje się sprzedać określony instrument bazowy za ściśle...
GALOPUJĄCA INFLACJA
istotne zniekształcenie relacji cenowych wypaczające normalne funkcjonowanie mechanizmu rynkowego; wzrost przeciętnego poziomu c...
Giełda
to organizowane w ustalonym miejscu i czasie spotkania handlowe, na których są sprzedawane ściśle określone towary po cenach ogł...
Giełda papierów wartościowych
to rynek, na którym na zlecenie posiadaczy rachunków inwestycyjnych dokonuje się transakcji kupna-sprzedaży akcji, obligacji (sk...
GIĘTKOŚĆ CEN
zjawisko występujące w warunkach konkurencji doskonałej polegające na przywracaniu naruszonej równowagi rynkowej przez zmiany ce...
GORĄCZKA SPEKULACYJNA
kupujący nie kierują się wielkością przewidywanych dywidend, ale perspektywą osiągnięcia szybkiego zysku na odsprzedaży akcji; z...
GOSPODARKA KOMUNALNA
dział gospodarki narodowej, którego zadaniem jest zaspokajanie materialno-bytowych potrzeb ludności miast;...
GOSPODARKA NAKAZOWA
historycznie funkcjonowała w dwóch postaciach: w systemie komunistycznym (zw. gospodarką centralnie planowaną, nakazowo-rozdziel...
GOSPODARKA NARODOWA
całokształt podziału, obiegu i konsumpcji dóbr i usług w danym kraju oraz działalności prowadzonej w sferze produkcji;...
GOSPODARKA NATURALNA
najniższy stopień rozwoju gospodarczego; wytwarzanie produktów przeznaczonych na bezpośrednie zaspokajanie potrzeb producentów;...
GOSPODARKA ŚWIATOWA
system powiązań produkcyjnych, technologicznych, handlowych, finansowych i instytucjonalnych między gospodarkami narodowymi różn...
GOSPODARKA TOWAROWA
przeważa w gospodarce rynkowej; polega na wytwarzaniu produktów przeznaczonych do wymiany przez transakcje kupna-sprzedaży;...
GOSPODARSTWO DOMOWE
baza ekonomiczna jednostki lub grupy osób powiązanych ze sobą najczęściej więzami rodzinnymi i wspólnie utrzymujących się; w ram...
GOTÓWKA
monety i banknoty; pieniądze w rzeczywistej - fizycznej postaci; w przeciwieństwie do czeków, weksli, depozytów;...
GPW (Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie)
jest publiczną instytucją mającą na celu zapewnienie możliwości obrotu papierami wartościowymi (takimi jak akcje, obligacje, pra...
GRANICE WZROSTU
pojęcie wprowadzone w 1972 roku określające skończone rozmiary zasobów globu ziemskiego; przewiduje nieuchronny kres dotychczaso...
Gwarancje Państwa
gwarancja ze strony budżetu, zapewniająca członkom PTE uzupełnienie stanu kont, jeśli towarzystwa nie osiągną minimalnych stóp z...
Hipoteka
Hipoteka to ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, ustanowione między wierzycielem i dłużnikiem przez wpis do księgi wiecz...
Hossa (inaczej rynek byka)
termin oznaczający długotrwały wzrost kursu, okres dobrej koniunktury...
Import
przywóz towarów lub usług z zagranicy...
Indeks giełdowy
wartość obliczona na podstawie wyceny akcji wybranych spółek giełdowych. Umożliwia przedstawienie koniunktury na giełdzie lub st...
Inflacja
jest utrzymującym się przez dłuższy czas procesem wzrostu cen w gospodarce narodowej, połączonym z dużą utratą wartości pieniądz...
INFLACJA KOSZTOWA
inflacja wywołana wzrostem kosztów produkcji;...
INFLACJA POPYTU
inflacja wywołana przez nadwyżkę popytu nad podażą dóbr i usług;...
INFLACJA STRUKTURALNA
zjawisko wywołane zbyt wolnym dostosowywaniem się struktury podaży do struktury popytu;...
Instrumenty rynku pieniężnego (money market instruments)
są to: depozyty bankowe złotowe oraz walutowe, Bony Skarbowe, bony pieniężne, weksle, czeki i Certyfikaty Depozytowe....
INTERWENCJA
ingerencja jednego państwa w sprawy dotyczące polityki wewnętrznej i zagrancznej innego państwa;...
INTERWENCJONIZM
narzędzia oddziaływania państwa na gospodarkę w jej makroskali;...
INWESTOR STRATEGICZNY
osoba fizyczna lub prawna posiadająca więcej niż 50 proc. akcji firmy; dysponująca odpowiednimi środkami finansowymi i kwalifika...
INWESTYCJE
nakłady ponoszone dla stworzenia lub zwiększenia środków trwałych, przyczyniające się do wytworzenia dla przyszłego spożycia str...
Jednostka rozrachunkowa
Po odjęciu wszystkich opłat od wpłacanej do OFE składki, pozostaje alokowana część składki, która zostaje podzielona na równe cz...
Kapitalizacja giełdowa
wartość oparta na kursie i liczbie akcji...
Kapitalizacja odsetek
Kapitalizacja polega na dopisywaniu przez bank odsetek do kwoty lokaty klienta, co powoduje ich przekształcenie w kapitał. W zwi...
KAPITALIZM
system społeczno-gospodarczy oparty na własności prywatnej, wolności osobistej, swobodzie zawierania umów;...
Kapitał
Dobra finansowe lub materialne o wymiernej wartości pieniężnej, którymi można dysponować w celu prowadzenia działalności mającej...
Kapitał początkowy
Są to pieniądze, które zgromadziliśmy w ZUS-ie przed zreformowaniem systemu emerytalnego. Suma tych pieniędzy zostanie wyliczona...
Karta płatnicza
jest to elektroniczny instrument płatniczy wydawany przez banki, stanowiący podstawowe narzędzie zdalnego dostępu do pieniędzy z...
Klauzule ubezpieczeniowe
Zastrzeżenia w polisie ubezpieczeniowej, które mogą ograniczać, rozszerzać lub zmieniać zakres ochrony ubezpieczeniowej. Osoba u...
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych
Nadzoruje działalność towarzystw i pośredników ubezpieczeniowych. Zadaniem tej instytucji jest m.in. ochrona interesów ubezpiecz...
Koniunktura
splot okoliczności wywierający znaczny wpływ na warunki ekonomiczne...
Konto
w księgowości rachunek dwustronny służący do rejestracji zmian majątkowych wyrażonych w pieniądzu. W bankowości rachunek wykazuj...
Kontrakt forwardowy
Jest takim kontraktem gotówkowym, w którym dostawa określonego towaru gotówkowego do nabywcy jest odroczona. Kontrakt jest negoc...
Korekta finansowa (Financial correction)
stosowana po wykryciu indywidualnych bądź systemowych nieprawidłowości. Polega na anulowaniu całości lub części wkładu Wspólnoty...
Koszty kwalifikowalne (Total eligible cost)
koszty wykonania projektu, które kwalifikują się do refundacji ze środków Funduszy Strukturalnych....
Koszty ogółem (Total cost)
Łączny koszt planowanych działań lub operacji, obejmujący zarówno koszty kwalifikowalne jak i niekwalifikowalne....
KRAJE ROZWIJAJĄCE SIĘ
Trzeci Świat, państwa Afryki, Ameryki Południowej, Azji i Oceanii; najczęściej państwa postkolonialne oraz nie uprzemysłowione ...
Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych
Czuwa nad prawidłowym przechowywaniem aktywów funduszy inwestycyjnych (czyli pieniędzy wpłacanych przez klientów), które znajduj...
Kredyt
jest to przekazanie kapitału pieniężnego przez kredytodawcę(wierzyciela) kredytobiorcy(dłużnikowi) na ustalonych warunkach. Jako...
Kredyt bankowy
który jest formą ruchu kapitału pożyczkowego. Banki poprzez udzielanie kredytów wprowadzają do obiegu pieniądze, które wcześniej...
Kredyt samochodowy
jest to kredyt przeznaczony na zakup nowych lub używanych środków transportu. Kredytobiorcą może być osoba fizyczna lub firma....
Kredyt towarowy
polega na wzajemnym kredytowaniu się przedsiębiorstw,...
Kredyt w rachunku
Kredyt w ROR jest to rodzaj kredytu krótkoterminowego udzielanego bezpośrednio w rachunku. Kredytowanie w rachunku oszczędnościo...
Księga wieczysta (księga hipoteczna)
Księga wieczysta jest urzędowym rejestrem obejmującym ogół rzeczowych praw na nieruchomości, prowadzonym przez sądy rejonowe dla...
Kurs
cena papierów wartościowych na giełdzie, często różna od ich wartości nominalnej....
Kurs walutowy
wartość waluty danego kraju wyrażona w walucie obcej, np. 1 euro = 4 zł....
Kwota wykupu
kwota (proporcjonalna do minionego okresu ubezpieczenia), którą osoba posiadająca długoterminową polisę na życie otrzymuje w mom...
Leasing
jest umową cywilno-prawną, na mocy której Leasingodawca (finansujący) przekazuje Leasingobiorcy (korzystającemu) prawo do używan...
Leasing finansowy
gdy przedmiot umowy leasingu znajduje się w ewidencji środków trwałych Leasingobiorcy, który dokonuje odpisów amortyzacyjnych. K...
Leasing operacyjny
gdy przedmiot umowy leasingu znajduje się w ewidencji środków trwałych Leasingodawcy, który dokonuje odpisów amortyzacyjnych, na...
LIBOR (London Interbank Offered Rate)
stopa procentowa kredytów oferowanych na rynku międzybankowym w Londynie przez 4 główne banki (Bankers Trust, Bank of Tokyo, Bar...
Likwidacja szkód
Zespół czynności wykonywanych przez zakład ubezpieczeń w celu ustalenia przyczyny i odpowiedzialności za daną szkodę, a także ok...
Lokata dynamiczna (progresywna)
Lokata dynamiczna jest to potoczna nazwa terminowego depozytu bankowego oprocentowanego progresywnie, co oznacza że stopa procen...
Lokata rentierska
Szczególnym rodzajem lokat terminowych jest lokata rentierska, której charakterystyczną cechą jest to, iż naliczane od niej odse...
Makler giełdowy
osoba zawodowo zajmująca się pośrednictwem w transakcjach kupna i sprzedaży papierów wartościowych...
Memorandum Finansowe (Financing Memorandum)
Umowa pomiędzy Komisją Europejską i krajem, będącym adresatem pomocy, w ramach funduszy przedakcesyjnych i Funduszu Spójności w...
MIDWIG
indeks giełdowy (nie uwzględniający dochodów z praw poboru i dywidend) średnich spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościo...
Minimalna gwarantowana emerytura
państwo zapewni osobom, które pozostały w I filarze minimalną, dożywotnio wypłacaną emeryturę, wynikającą z ilości pieniędzy zgr...
MONOPOL
struktura rynku, na którym istnieje jeden sprzedawca; przysługujący przedsiębiorstwu wyłączny tytuł do produkcji lub handlu dan...
NASDAQ
giełda papierów wartościowych w Stanach Zjednoczonych...
NBP (Narodowy Bank Polski)
jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. Jego zadania są określone w Konstytucji RP, ustawie o Narodowym Banku Polskim...
Nieszczęśliwy wypadek (ubezpieczenia)
Nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, w wyniku którego ubezpieczony, niezależnie od swej woli doznał trwałego uszczerbk...
NNW lub NW
polisa od następstw nieszczęśliwych wypadków stosowana jako ubezpieczenia turystyczne, komunikacyjne lub nieszczęśliwy wypadek (...
Nominalna stopa procentowa (nominal interest rate)
stopa procentowa pokazująca nominalny przychód z posiadanego kapitału lub cenę kapitału udostępnionego....
Obligacja
papier wartościowy stwierdzający, że emitent jest dłużnikiem obligatariusza i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określon...
Obligatariusz
nabywca obligacji...
Odpowiedzialność cywilna
Odpowiedzialność za szkody na osobie lub mieniu, jaką - na podstawie przepisów prawa cywilnego - ponosi osoba zobowiązana do jej...
Odsetki
Odsetki są dla banku kosztem pozyskania kapitałów (np. depozyty bankowe) przez zaciągnięcie zobowiązań wobec klientów bądź też p...
Odszkodowanie
Kwota, którą ubezpieczyciel zobowiązany jest wypłacić w razie wystąpienia szkody w ubezpieczanym majątku pod warunkiem, że ryzyk...
OFE (Otwarty fundusz emerytalny)
Jest elementem drugiego filaru nowego systemu emerytalnego. Przedmiotem działalności OFE jest gromadzenie i inwestowanie środków...
Ogólne warunki ubezpieczeń
To przepisy prawne stosowane do wszystkich ubezpieczeń danego działu lub rodzaju. Ustalają obowiązki stron umowy ubezpieczenia. ...
Okres odsetkowy (interest period)
czas wyrażany jako liczba dni lub jako różnica dwóch dat, za który bank nalicza odsetki od kapitału....
Opcja
to prawo do dokonania pewnej transakcji w danym czasie - np. zakupu lub sprzedaży pewnych papierów wartościowych po określonej c...
Opcja amerykańska
to opcja która może zostać zrealizowana w dowolnym czasie przed upływem określonego terminu zwanego terminem wygaśnięcia....
Opcja europejska
to opcja która może zostać zrealizowana tylko w jednym określonym terminie....
Opcja sprzedaży
to opcja pozwalająca na sprzedaż papierów wartościowych w pewnym terminie po z góry określonej cenie....
Opcja zakupu
to opcja pozwalająca na zakup papierów wartościowych w pewnym terminie po z góry określonej cenie....
Oprocentowanie stałe lub zmienne
Banki stosują dwa rodzaje oprocentowania stałe lub zmienne. oprocentowanie stałe jest to wynagrodzenie za udostępnienie środków...
Papier wartościowy
dokument stwierdzający istnienie określonego prawa majątkowego w taki sposób, że bez posiadania tego dokumentu nie można wykonyw...
Parytet walutowy
wyraża ilość czystego złota zawartą w jednostce monetarnej danego kraju....
Pasywa
to termin księgowy oznaczający źródło pokrycia majątku przedsiębiorstwa....
Pełnomocnictwo na rachunku oszczędnościowym
Pełnomocnictwo na rachunku oszczędnościowym może być udzielone przez właściciela rachunku jako: pełnomocnictwo ograniczone, w r...
PKD (Polska Klasyfikacja Działalności)
usystematyzowany zbiór rodzajów działalności społeczno-gospodarczej, jakie realizują jednostki (podmioty gospodarcze)....
Płaca brutto
płaca całkowita, bez odliczenia podatku, składek, potrąceń....
Płaca netto
płaca po dokonaniu odliczeń podatku, składek, potrąceń (potocznie płaca "do ręki")....
Podatek
świadczenia pieniężne na rzecz państwa lub innej osoby publiczno-prawnej o charakterze przymusowym, powszechnym, bezzwrotnym i n...
Podatek dochodowy
obowiązkowe świadczenie na rzecz państwa, zależne od dochodu...
Podaż pieniądza
całkowita wartość znajdujących się w obiegu pieniądzy, która obejmuje między innymi wartość gotówki (banknotów i bilonu) znajduj...
Podstawa (basis)
Różnica pomiędzy ceną gotówkową i terminową towaru....
Polecenie przelewu
Polecenie przelewu jest podstawową i uniwersalną formą rozliczeń bezgotówkowych, polegającą na wydaniu bankowi przez właściciela...
Polisa ubezpieczeniowa
Dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, wystawiony przez zakład ubezpieczeń. Polisa zawiera m.in. dane dotyczące u...
Polska Izba Ubezpieczeń
Organizacja ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego, do którego przynależność towarzystw ubezpieczeniowych jest obowiązkowa. C...
Pomost (emerytura pomostowa)
fundusz założony przez pracodawcę zatrudniajęcego pracowników w szkodliwych warunkach. Zgromadzone środki posłużą później do sfi...
Powszechne towarzystwo emerytalne (PTE)
Powszechne Towarzystwo Emerytalne to spółka akcyjna, powołana specjalnie do tego, aby zarządzać i administrować Otwartym Fundusz...
Prawo do akcji (PDA)
prawo majątkowe, przysługujące inwestorom giełdowym w odniesieniu do akcji danej spółki akcyjnej, którego wartość (cena) jest śc...
Prawo poboru (PP)
umożliwia co najmniej zachowanie przez dotychczasowych akcjonariuszy proporcjonalnego udziału w kapitale akcyjnym danej spółki a...
Produkt Krajowy Brutto
wartość dóbr finalnych i usług wytworzonych przez krajową gospodarkę w trakcie konkretnego okresu, najczęściej roku....
Produkt Narodowy Brutto
Produkt Krajowy Brutto plus dochody rezydentów krajowych z inwestycji za granicą, pomniejszone o wartość dochodów na rynku krajo...
Prowizje bankowe
Prowizje i opłaty bankowe są pobierane w granicach określonych bankowymi taryfami prowizji i opłat, które banki obowiązkowo ogła...
Przychód
ogół pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży dóbr...
Reasekuracja
Odstępowanie udziałów w ryzykach przyjętych do ubezpieczenia przez towarzystwa ubezpieczeń innym towarzystwom (reasekuratorom). ...
Remitent
osoba na rzecz której ma być wypłacone zobowiązanie z weksla....
Rok nieskładkowy
okres zawieszenia w opłacaniu składek ubezpieczenia na życie. Niektóre towarzystwa przez rok regulują je za ubezpiecznaego nie z...
RYNEK
wszystkie transakcje kupna-sprzedaży danego dobra lub czynnika produkcji, zawierane na pewnym terytorium w określonym czasie; ks...
Rynek Gotówkowy (cash market)
Miejsce, w którym można zakupić towary rzeczywiste, które można dostarczyć natychmiast....
RYNEK KRAJOWY
ogół transakcji kupna-sprzedaży zawieranych na terytorium danego państwa;...
Rynek pierwotny
obejmuje sprzedaż nowych papierów wartościowych - akcji i obligacji dopuszczonych do obrotu przez Komisję Papierów Wartosciowych...
Rzecznik Ubezpieczonych
Reprezentuje interesy ubezpieczonych i osób uprawnionych z umów ubezpieczenia. Do zadań Rzecznika Ubezpieczonych należy: reprez...
Saldo
inaczej stan konta...
Saldo debetowe
Saldo debetowe w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oznacza zadłużenie klienta wobec banku, które jest połączone ze zgodą b...
SEKTOR PUBLICZNY
działania rządu i samorządów terytorialnych;...
SIŁA NABYWCZA
ilość towarów otrzymywanych za jednostkę pieniądza;...
SIŁA ROBOCZA
część ludności w wieku produkcyjnym, która jest zatrudniona lub szuka pracy;...
Składka emerytalna
Składka emerytalna to obowiązkowa składka z tytułu ubezpieczeń społecznych wpłacana co miesiąc do ZUS. Wysokość składki wynosi 3...
Składka ubezpieczeniowa
Kwota, jaką zobowiązany jest zapłacić ubezpieczający zakładowi ubezpieczeń za udzielaną mu ochronę ubezpieczeniową....
Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO)
wzorowane są na funduszach otwartych z tym, że istnieje możliwość określenia w statucie warunków odkupienia jednostek uczestnict...
SPEKULACJA
działanie zmierzające do osiągania zysku z transakcji kupna-sprzedaży na zasadzie: kupić tanio, sprzedać drogo;...
Spółka akcyjna
rodzaj spółki kapitałowej posiadająca w nazwie skrót S.A. Kapitał akcyjny spółek akcyjnych podzielony jest na akcje. W Polsce mi...
SPÓŁKA CYWILNA
tworzona na podstawie umowy forma spółki o charakterze osobowym; ma określony cel gospodarczy, do którego osiągnięcia wspólnicy ...
SPÓŁKA HOLDINGOWA
spółka, która jako wspólnik w innej spółce, podporządkowuje ją poprzez objęcie tzw. kontrolnego pakietu udziałów, co oznacza dec...
SPÓŁKA JAWNA
spółka handlowa zwykle z niewielką liczbą wspólników; mimo braku osobowości prawnej działa jako samodzielny podmiot prawa;...
SPÓŁKA JOINT-VENTURE
spółka zakładana przez firmy pochodzące z różnych państw;...
SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ
spółka handlowa o charakterze kapitałowym, w której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli tylko do wysokości swoich udziałów w...
SPÓŁKI HANDLOWE
rodzaje spółek kapitałowych i osobowych podlegające przepisom prawa handlowego; spółki handlowe zróżnicowane są pod względem st...
SPÓŁKI KAPITAŁOWE
spółki wyposażone w osobowość prawną, działające pod własną firmą przez swe organy, o zmiennym składzie wspólników;...
Stałe zlecenia płatnicze
Stałe zlecenia płatnicze polegają na powierzeniu bankowi cyklicznych płatności, dokonywanych w określonych terminach i na określ...
Stopa procentowa
Stopa procentowa określa wysokość odsetek od sumy pieniędzy jako zapłaty za jej pożyczenie na określony czas. Rozróżnia się stał...
Stopa zwrotu
to stosunek wysokości zysku do wysokości zaangażowanego kapitału; jest względną miarą zyskowności inwestycji, umożliwia porównyw...
Storno
zapis anulujący błędną operację księgową....
SUBWENCJA
rodzaj bezzwrotnej pomocy finansowej, dotacji; przyznawana najczęściej przez państwo instytucjom, organizacjom społecznym lub os...
Suma
wartość pieniężna, na którą ubezpieczono mienie, życie lub zdolność do pracy. W ubezpieczeniach majątkowych - suma ubezpieczenia...
Suma ubezpieczenia
Górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela. W praktyce oznacza to, że wypłacone odszkodowanie nie może przewyższyć z góry u...
Swap
umowa, na mocy której dwa podmioty pożyczają siebie wzajemnie walutę. Pozwala to na łatwą zmianę zobowiązań np. o zmiennym oproc...
System repartycyjny (o zdefiniowanym świadczeniu)
dotychczasowy system emerytalny oparty na umowie pokoleniowej, w którym pokolenie pracujące finansowało emerytów z ich bieżących...
Środek trwały
składnik aktywów o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż jeden rok, kompletny i zdatny do użytku w momencie ich przyjęc...
Świadczenie
Kwota, którą ubezpieczyciel wypłaca za szkody osobowe z tytułu zawartego ubezpieczenia w przypadku wystąpienia zdarzenia określo...
Taryfa ubezpieczeniowa
Wykaz stawek ubezpieczeniowych stosowanych przez dane towarzystwo ubezpieczeniowe, służących do określenia wysokości składek. Po...
TECHWIG
indeks giełdowy obejmujący spółki zakwalifikowane do Segmentu Innowacyjnych Technologii (SiTECH), notowane na warszawskiej Giełd...
TOWAR
występujący w gospodarce towarowo-pieniężnej produkt przeznaczony na sprzedaż; jego wartością użytkową jest zdolność do zaspokaj...
Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych
Spółka akcyjna, powołana wyłącznie w celu tworzenia Funduszy Inwestycyjnych, zarządzania nimi i reprezentowania ich wobec osób t...
Towarzystwo ubezpieczeniowe
Podmiot prowadzący działalność polegającą na świadczeniu usług z zakresu ubezpieczeń. Prowadzenie działalności ubezpieczeniowej ...
Transakcja
umowa handlowa, np. kupno, sprzedaż. Dla banku jest to każdy, kredytowy lub debetowy, zapis na rachunku klienta....
Transza (tranche)
wydzielona część ogólnej kwoty...
Trasant
inaczej wystawca weksla,...
Trasat
osoba wskazana przez wystawcę weksla, zwanego w takim przypadku trasantem, do zapłaty kwoty wskazanej na wekslu....
Trwały uszczerbek na zdrowiu
Naruszenie sprawności organizmu polegające na trwałym uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia, powodujące upośledzenie czynności...
Ubezpieczenie
Jest to instrument pozwalający zastąpić wielką, ale niepewną stratę powstałą w wyniku zdarzenia losowego, stosunkowo niewielką, ...
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
Instytucja zabezpieczająca interesy osób ubezpieczonych. Jej zadaniem jest wypłacanie odszkodowań i świadczeń z tytułu obowiązko...
Ubruttowione zarobki
Ubruttowienie zarobków, polega na powiększeniu pensji brutto pracownika (zarobek netto plus podatek od osób fizycznych) o wysoko...
Udział własny
Procentowy udział klienta w każdej szkodzie. Stąd np. wysokość odszkodowania zależy od wartości rynkowej pojazdu....
Umowa o pracę
umowa w której pracownik zobowiązuje się do osobistego świadczenia pracy na rzecz pracodawcy pod jego kierownictwem oraz w miejs...
Umowa zlecenie
umowa w której przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonych czynności dla dającego zlecenie, za których ostatec...
UPAŃSTWOWIENIE
nacjonalizacja; przejęcie przez państwo praw własności ziemi i kapitału (za odszkodowaniem lub bez) na podstawie odrębnego aktu ...
Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi (UNFE)
kontroluje działalność funduszy i pracowniczych programów emerytalnych. Wydaje również zezwolenia na utworzenie OFE oraz licencj...
USŁUGI
działalność polegająca na wytwarzaniu dóbr materialnych; ma charakter świadczeń osób fizycznych i prawnych na rzecz innych osób;...
Utarg
patrz przychód...
VAT
podatek od wartości dodanej, w Polsce występuje jako podatek od towarów i usług. Jest to podatek pośredni, a przedmiotem opodatk...
WALL STREET
ulica w Nowym Jorku skupiająca główne instytucje finansowe USA;...
Walne zgromadzenie akcjonariuszy (WZA)
mogą w nim brać udział wszyscy posiadacze akcji danej spółki. Każdy z nich ma tyle głosów ile wynika z posiadanych akcji. Uprawn...
WALORYZACJA
przywracanie wartości zdeprecjonowanym wierzytelnościom pieniężnym;...
Waloryzacja świadczeń
ZUS (I filar) będzie urealniał o wskaźnik inflacji wartość pieniędzy wpłacanych na prywatne konta ubezpieczonych w celu zachowan...
Waluta (currency)
to pojęcie używane zamiennie z pojęciem pieniądza. Nazwę waluta stosuje się przede wszystkim, gdy jednostka monetarna danego kra...
Warrant
bezwarunkowe i nieodwołalne zobowiązanie się emitenta warrantu do wypłacenia uprawnionym właścicielom warrantów kwoty rozliczeni...
Warrant subskrypcyjny
dokument (certyfikat) często dołączony do akcji lub obligacji dający posiadaczowi ograniczone lub nieustające prawo kupna papier...
Warset
system informatyczny obsługujący Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie od 17 listopada 2000 roku...
Weksel (bill of exchange)
to rodzaj papieru wartościowego. Weksel zawiera w sobie prawo majątkowe polegające na zobowiązaniu wystawcy weksla do wypłacenia...
Weksel ciągniony (trasowany, trata)
jest to udzielone przez wystawcę (trasanta), skierowane do innego podmiotu (trasata), polecenie zapłacenia remitentowi sumy weks...
Weksel in blanco (weksel niezupełny In blanco promissory note )
dokument zawierający conajmniej podpis wystawcy weksla lub akceptanta złożony w celu zaciągnięcia zobowiązania wekslowego....
Weksel skarbowy (treasury bill)
jeden z rodzajów skarbowych papierów dłużnych. Ma on formę weksla własnego, którego wystawcą jest Skarb Państwa. Odpowiednikiem ...
Weksel własny (promissory note)
weksel zawierający bezwarunkowe przyrzeczenie wystawcy o zapłacie oznaczonej sumy pieniężnej w określonym miejscu i czasie remit...
Weksel własny (solaweksel)
przyrzeczenie zapłaty sumy wekslowej złożone przez wystawcę jego odbiorcy czyli remitentowi....
WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate)
średnia stopa procentowa funkcjonująca na polskim rynku bankowym oznaczająca stopę procentową po jakiej banki udzielają pożyczek...
Wiek emerytalny
nowy system ustalił go na 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn...
Wierzytelność(należność)
Wierzytelność uprawnieniem osoby prawnej lub fizycznej do otrzymania od dłużnika świadczenia pieniężnego lub rzeczowego. Należno...
WIG (Warszawski Indeks Giełdowy)
indeks giełdowy typu dochodowego, najdłużej notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Obejmuje akcje spółek notow...
WIG20
indeks giełdowy 20 największych spółek notowanych na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych...
WIRR (Warszawski Indeks Rynku Równoległego)
indeks giełdowy średniej wartości spółek, dopuszczonych do obrotu na rynku równoległym akcji Giełdy Papierów Wartościowych w War...
Wkład oszczędnościowy
Wkłady oszczędnościowe są to środki pieniężne ludności gromadzone w bankach. Są one podstawowym źródłem działalności kredytowej ...
WYDAJNOŚĆ PRACY
miara efektywności pracownika; wielkość produkcji na jednego zatrudnionego lub na ustaloną jednostkę czasu pracy;...
WYDATKI PUBLICZNE
środki wydatkowane przez państwo i samorządy na realizację swych zadań i celów;...
Wynagrodzenie brutto
patrz płaca brutto...
Wynagrodzenie netto
patrz płaca netto...
Wypłata transferowa
transfer pieniędzy zgromadzonych na danym rachunku członka Funduszu na inny w wyniku rezygnacji ubezpieczonego, fuzji lub upadk...
WZROST GOSPODARCZY
potocznie przyrost realnego Produktu Narodowego Brutto (PNB); proces rozszerzania zdolności produkcyjnych gospodarki narodowej;...
ZACOFANIE GOSPODARCZE
opóźnienie w rozwoju gospodarczym wykazywane przez część krajów w stosunku do najwyżej rozwiniętych krajów świata; objawia się m...
Zakład ubezpieczeń
Patrz towarzystwo ubezpieczeniowe...
ZAMROŻENIE CEN I PŁAC
administracyjny zakaz podwyższania cen i płac mający na celu zahamowanie inflacji; nie usuwa jednak jej przyczyn;...
ZASIŁEK
świadczenie pieniężne wypłacane jako forma pomocy osobom, które czasowo lub trwale nie są w stanie zaspokoić swoich materialnych...
ZASOBY EKONOMICZNE
podstawowe składniki wzrostu gospodarczego; zasoby ekonomiczne to m.in.: ziemia, zasoby ludzkie, kapitał, technologia i przedsię...
ZASOBY NATURALNE
wykorzystywane przez człowieka w procesie produkcji i konsumpcji twory takie jak rośliny, zwierzęta, ekosystemy, atmosfera, woda...
Zastaw
ograniczone prawo rzeczowe, którego głównym celem jest zabezpieczenie wierzytelności...
Zastaw na prawach
Jest rodzajem zabezpieczenia wierzytelności banku na wszelkich prawach (np. wierzytelnościach pieniężnych, papierach wartościowy...
Zastaw rejestrowy
Został wprowadzony w 1998 r. na mocy ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz.U. z 1996 r., nr 149, poz. 703), moż...
ZATRUDNIENIA STRUKTURA
układ grup osób (uwzględniający cechy demograficzne, zawody, kwalifikacje, rodzaje wykonywanej pracy, formy wynagrodzenia) tworz...
ZATRUDNIENIE
pracujący z reguły na podstawie umowy o pracę;...
ZAWODOWO BIERNI
osoby powyżej 15. roku życia, które nie wchodzą na rynek pracy i są na utrzymaniu osób zatrudnionych;...
ZAWODOWO CZYNNI
osoby w wieku produkcyjnym, wykonujące pracę przynoszącą dochód lub poszukujących pracy; zawodowo czynni to pracownicy najemni, ...
Zielona Karta
Dowód zawarcia obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego mający zastosowanie w ruchu poza granicami naszeg...
ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych)
państwowa jednostka organizacyjna o osobowości prawnej z siedzibą w Warszawie. Do najważniejszych zadań ZUS-u należy realizacja ...
ZWIĄZKI ZAWODOWE
organizacje społeczne zrzeszające pracowników najemnych stworzone do obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;...
ZWOLNIENIA GRUPOWE
rodzaj zwolnień pracowników z pracy z przyczyn ekonomicznych lub leżących po stronie zakładu pracy najczęściej dotyczących więks...
Zysk
nadwyżki dochodów nad wydatkami ponoszonymi na ich uzyskanie w określonym czasie...
ZYSK EKONOMICZNY
kwota pozostała po odjęciu od przychodów firmy wszystkich kosztów;...
ZYSK KAPITAŁOWY
wzrost ceny akcji w okresie ich posiadania;...
ZYSK KSIĘGOWY
dodatnia różnica między przychodami przedsiębiorstwa a kosztem uzyskania przez nie przychodów;...
ŻYWNOŚCIOWY KRYZYS
rezultat społecznego i gospodarczego zacofania rolnictwa w krajach słabo rozwiniętych; trwały strukturalny deficyt żywnościowy w...
Od wynikĂłw czerwcowych wyborĂłw zaleĹźeÄ bÄdzie m.in. to czy strefÄ euro wciÄ
Ĺź bÄdzie tworzyÄ 17 paĹstw.
Kobiety szukano od wczoraj, kiedy znaleziono ciaĹo jej 9-letniej cĂłrki i rannÄ
3,5-letniÄ
drugÄ
cĂłrkÄ.
Za ĹmierciÄ
16-letniej dziewczyny moĹźe staÄ Santa corona unita.
Ĺadunki miaĹy byÄ ukryte w plecakach lub za stojÄ
cym przed szkoĹÄ
billboardem.
Czy na spotkaniu liderĂłw mocarstw w Camp David uda siÄ znaleĹşÄ sposĂłb na kryzys?
Jan PĹaskoĹ o beĹkocie politykĂłw i jego konsekwencjach.
Portal Zuckerberga zmieni siebie i internet. Konkurencja ma siÄ czego baÄ.
PoseĹ PSL mĂłwi, co sÄ
dzi o gospodarskich wizytach premiera.
Gry miejskie , wykĹady, specjalne wystawy, filmy i koncerty. To tylko niektĂłre atrakcje.
SprawdĹş rĂłwnieĹź, jak jego debiut wpĹynÄ
Ĺ na notowania gĹĂłwnych indeksĂłw Wall Street.
W kwietniu - pierwszym miesiÄ
cu bez nieopodatkowanych depozytĂłw - oszczÄdnoĹci gospodarstw domowych stopniaĹy o blisko 1,5 mld z
Brytyjczyk Suma Chakrabarti zostaĹ mianowany prezesem Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. ZastÄ
pi na tym stanowisku Thomasa Mirowa (na zdjÄciu).
To Ĺrednia kwota nadwyĹźkowych ĹrodkĂłw budĹźetowych ulokowanych przez bank w 2011 roku.
NajwiÄksze szanse na stanowisko majÄ
kandydaci z Niemiec i Francji.
Agencja Moody's uwaĹźa, Ĺźe hiszpaĹski rzÄ
d ma mniejszÄ
zdolnoĹÄ do przyjĹcia z pomocÄ
bankom, gdyby byĹa taka potrzeba.
- JesteĹmy przygotowani, aby ĹagodziÄ skutki kryzysu - zapowiadajÄ
przedstawiciele banku centralnego. UjawniajÄ
, Ĺźe...
Czy podjÄte przez JPMorgan bardzo ryzykowne transakcje spekulacyjne byĹy zabronione? Na to pytanie majÄ
odpowiedzieÄ Ĺledczy.
Macierzysty bank ma coraz mniejsze moĹźliwoĹci zapewnienia kapitaĹu i wsparcia finansowego obu filii - gĹosi komunikat agencji.
Bankom nie ubyĹo, a z oszczÄdzania wycofali siÄ przedsiÄbiorcy.
Niemcy, jako najwiÄkszy kraj eurolandu, majÄ
dostaÄ jedno z tych stanowisk.
W komentarzu Money.pl przeczytasz, jak wyglÄ
daĹ ostatni tydzieĹ na warszawskiej gieĹdzie.
T2Investment, jako akcjonariusz PBO AnioĹa proponuje, Ĺźeby gieĹdowa spĂłĹka przeznaczyĹa na dywidendÄ dla akcjonariuszy 8,76 mln zĹ z zysku za 2011 r. Zgodnie z propozycjÄ
dywidenda wyniosĹaby 1,3 zĹ na akcjÄ PBO AnioĹa.
Opublikowane wczoraj wieczorem dwa niezaleĹźne sondaĹźe preferencji wyborczych mogÄ
sugerowaÄ, iĹź Grecy zaczynajÄ
jednak obawiaÄ siÄ potencjalnych skutkĂłw nadmiernego radykalizmu SYRIZY i wybierajÄ
jednak NowÄ
DemokracjÄ.
Firma deweloperska Plaza Centers N.V. spodziewa siÄ, Ĺźe amerykaĹskie spĂłĹki joint venture EDT Retail Trust i EPN EDT Holdings II LLC sfinalizujÄ
sprzedaĹź portfela 47 centrĂłw handlowych w USA funduszowi z grupy Blackstone za okoĹo 1,43 mld USD w czerwcu.
W komentarzu Money.pl czytaj, co ma wpĹyw na przebieg sesji na warszawskim parkiecie.
JeĹli nie moĹźesz zĹoĹźyÄ dokumentu do organu podatkowego w terminie, moĹźesz nadaÄ na poczcie, przesĹaÄ przez internet, a gdy jesteĹ za granicÄ
- zostawiÄ w urzÄdzie konsularnym.
Nie waĹźne, ile masz lat i gdzie pracujesz. Tutaj dowiesz siÄ, na jakich zasadach bÄdziesz mĂłgĹ przejĹÄ na emeryturÄ.
SpĂłĹki z WIG20 mogÄ
wypĹaciÄ nawet 16 miliardĂłw zĹotych. Money.pl wskazuje najbardziej hojne firmy.
Chcesz szybko i sprawnie zĹoĹźyÄ zeznanie podatkowe za 2011? Wystarczy pobraÄ aplikacjÄ.
Na rozliczenie PIT-a zostaĹy juĹź tylko godziny.
Teoretycznie odliczymy w PIT nawet 3,6 tysiÄ
ca zĹotych. Zobacz, ile trzeba zarabiaÄ i jakie warunki speĹniÄ, by odpisaÄ takÄ
kwotÄ.
Maksymalnie moĹźna zyskaÄ 410 zĹotych. WedĹug sÄ
dĂłw rodzice majÄ
szansÄ na dwa razy wiÄcej.
Forsowane przez rzÄ
d zmiany majÄ
daÄ budĹźetowi 746 mln zĹ rocznie. Money.pl pokazuje, kto i ile straci.
OkreĹlenie wartoĹci nabytych rzeczy i praw potrzebne jest zarĂłwno do okreĹlenia wysokoĹci podatku jak teĹź ustalenia czy podatek naleĹźy rozliczyÄ.
ZbliĹźa siÄ ostateczny termin zapĹaty podatku Belki. Zobacz jako go rozliczyÄ.
Splotem kilku niekorzystnych czynnikĂłw tĹumaczyli rezygnacjÄ z projektu budowy elektrowni jÄ
drowych w Wlk. Brytanii szefowie filii niemieckich koncernĂłw E.ON i RWE.
Ikea we Francji powiadomiĹa o odejĹciu czwĂłrki dyrektorĂłw, w tym byĹego szefa francuskiej filii, podejrzanych o to, Ĺźe byli zamieszani w inwigilowanie pracownikĂłw i klientĂłw.
Podczas rezerwacji lotu, moĹźna wybraÄ miÄdzy Nickiem z San Francisco a Burakiem ze StambuĹu.
Nie sprzedali w terminie dwĂłch sklepĂłw - za to UOKiK naĹoĹźyĹ na nich karÄ, ktĂłrÄ
podtrzymaĹ sÄ
d.
W czoĹĂłwce znalazĹy siÄ banki i towarzystwa ubezpieczeniowe.
Pod koniec lutego LOT skierowaĹ do OLT Express pismo wzywajÄ
ce do zaniechania emisji reklamy.
- MiaĹem doĹÄ siedzenia przed dwoma monitorami i przeprowadzania skomplikowanych analiz. ChciaĹem prowadziÄ swĂłj wĹasny biznes - mĂłwi Marcin Dutkiewicz.
Maksymalna wysokoĹÄ kary miaĹaby wynosiÄ póŠmiliona euro, czyli ponad dwa miliony zĹotych.
